Lipoproteina(a) [Lp(a)] to uwarunkowany genetycznie, niezależny i przyczynowy czynnik ryzyka miażdżycowej choroby sercowo-naczyniowej (ASCVD, ang. atherosclerotic cardiovascular disease) oraz zwyrodnieniowego zwężenia zastawki aortalnej. Jest również jedynym obecnie poznanym monogenowym czynnikiem ryzyka tej choroby zastawkowej. Stężenie Lp(a) jest w około 90% determinowane genetycznie, a po osiągnięciu wartości typowych dla dorosłego życia pozostaje na ogół stabilne i w niewielkim stopniu zależy od diety czy stylu życia. Podwyższone stężenie występuje u około 20% populacji. Aktualne zalecenia, w tym konsensus European Atherosclerosis Society z 2022 r. oraz Focused Update ESC/EAS z 2025 r., rekomendują oznaczenie Lp(a) co najmniej raz w życiu u każdej osoby dorosłej. Za pożądane uznaje się stężenie poniżej 30 mg/dl (75 nmol/l), wartości 30-50 mg/dl (75-125 nmol/l) mają charakter pośredni, a stężenie >50 mg/dl (125 nmol/l) jest uznawane za podwyższone. Wartości >180 mg/dl wiążą się z ryzykiem sercowo-naczyniowym porównywalnym z obserwowanym w heterozygotycznej hipercholesterolemii rodzinnej. Podwyższone Lp(a) zwiększa nie tylko ryzyko rozwoju zwężenia zastawki aortalnej, ale także tempo jego progresji. Ponieważ swoiste leczenie obniżające Lp(a) nie jest jeszcze dostępne w rutynowej praktyce, najważniejszym postępowaniem pozostaje intensywna kontrola pozostałych modyfikowalnych czynników ryzyka, przede wszystkim LDL-C. Równolegle rozwijane są terapie oparte na RNA, m.in. pelakarsen, olpasiran i lepodisiran, które w badaniach klinicznych obniżają Lp(a) nawet o 80-95%. O tym, czy przełoży się to na zmniejszenie liczby zdarzeń sercowo-naczyniowych, rozstrzygną trwające badania wynikowe.